Pilihan raya Israel hambat pelan damai Gaza Trump

BAITULMAKDIS: Pelan Presiden Amerika Syarikat, Encik Donald Trump, untuk membawa Gaza ke fasa pascaperang kini berdepan halangan yang semakin besar.

Ia bukan semata-mata kerana pertikaian antara Israel dengan Hamas, tetapi akibat percaturan politik domestik Israel menjelang pilihan raya pada 27 Oktober.

Pada asasnya, pertikaian kini tertumpu pada satu persoalan utama iaitu siapakah yang akan mempunyai kuasa politik dan keselamatan di Gaza selepas perang?

Pelan yang diumumkan Encik Trump bersama Majlis Keamanan pada akhir Julai menggariskan beberapa langkah besar bagi fasa seterusnya.

Ia termasuk penubuhan pentadbiran Palestin di Gaza, pengunduran tentera Israel, pelucutan senjata Hamas dan kumpulan bersenjata lain serta penempatan Pasukan Penstabilan Antarabangsa.

Dokumen Majlis Keamanan turut menetapkan pengunduran tentera Israel dan pembentukan pentadbiran baharu sebagai sebahagian daripada usaha lebih luas untuk menamatkan perang dan memulakan pembinaan semula Gaza.

Masalahnya, langkah itu menyentuh secara langsung isu paling sensitif bagi Perdana Menteri Israel, Encik Benjamin Netanyahu – sejauh manakah Israel perlu melepaskan kawalan keselamatannya ke atas Gaza.

Encik Netanyahu tidak sekadar berdepan tekanan Washington.

Beliau juga perlu mengambil kira kelompok kanan Israel yang menentang pengunduran tentera dan sebarang aturan yang boleh mengehadkan kebebasan tentera Israel beroperasi di Gaza.

Pilihan raya pada 27 Oktober menjadikan dilema itu lebih rumit.

Pilihan raya tersebut, yang pertama sejak serangan Hamas pada 7 Oktober 2023, dijangka menjadi ujian besar terhadap kepimpinan Encik Netanyahu dan rekod pemerintahannya sepanjang perang Gaza.

Dalam keadaan itu, setiap langkah berkaitan Gaza bukan lagi sekadar keputusan keselamatan atau diplomatik.

Ia juga mempunyai kesan terhadap kedudukan politik Encik Netanyahu.

Pengunduran tentera Israel, misalnya, boleh digunakan pesaing politik dan kelompok kanan untuk mempersoalkan sama ada matlamat perang Israel benar-benar tercapai.

Begitu juga dengan kemasukan pasukan antarabangsa.

Kehadiran pasukan itu bukan sahaja membawa pihak luar ke Gaza, malah berpotensi mengehadkan kebebasan tentera Israel untuk bertindak secara sepihak.

Inilah sebabnya tindakan Encik Netanyahu boleh dilihat bukan sebagai penolakan sepenuhnya terhadap rancangan Encik Trump, tetapi usaha memperlahankan dan membentuk semula pelaksanaannya mengikut kepentingan Israel.

Pakar hal ehwal Israel, Encik Firas Yaghi, menyifatkannya sebagai perebutan sebenar mengenai siapakah yang akan memegang kuasa politik dan keselamatan di Gaza selepas perang.

Dalam konteks itu, Gaza menjadi medan pertembungan dua keutamaan.

Washington mahu mengubah gencatan senjata kepada satu pencapaian politik lebih berkekalan, termasuk mewujudkan pentadbiran Palestin, melaksanakan pengunduran tentera Israel dan memulakan pembinaan semula.

Pemerintahan Encik Netanyahu pula mahu memastikan Israel tidak kehilangan keupayaan menentukan keadaan keselamatan di Gaza sebelum Hamas melucutkan senjata sepenuhnya.

Perbezaan itu dapat dilihat dengan jelas dalam isu lintasan Erez di utara Gaza.

Jerman telah membekalkan sebuah mesin pengimbas kargo bagi membantu meningkatkan kemasukan bantuan melalui lintasan tersebut.

Wakil Israel di Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) sebelum ini turut menyatakan Erez akan dibuka sebagai laluan tambahan bagi barangan.

Namun Encik Netanyahu dan Menteri Pertahanan Israel, Encik Israel Katz, kemudian menegaskan tiada arahan diberikan untuk membuka lintasan itu bagi kemasukan barangan.

Mereka menegaskan bahawa pembinaan semula Gaza hanya akan bermula selepas Hamas lucut senjata dan wilayah itu bebas sepenuhnya daripada sebarang unsur ketenteraan.

Sehingga awal September, badan kemanusiaan PBB turut melaporkan bahawa walaupun pengimbas kargo telah dipasang di Erez, belum ada petunjuk lintasan itu akan dibuka semula untuk penghantaran kargo kemanusiaan.

Perkembangan itu menunjukkan bagaimana keputusan yang kelihatan bersifat teknikal – seperti membuka sebuah lintasan – sebenarnya berkait dengan persoalan politik lebih besar mengenai urutan pelaksanaan pelan damai.

Israel mahu pelucutan senjata Hamas didahulukan.

Pihak Palestin pula mahu Israel memenuhi tanggungjawabnya, termasuk pengunduran tentera, pembukaan lintasan dan kemasukan bantuan.

Tanpa persetujuan mengenai urutan itu, setiap pihak mempunyai alasan untuk menangguhkan langkah seterusnya.

Satu lagi isu ialah rancangan penempatan Pasukan Penstabilan Antarabangsa.

Bagi Washington, pasukan itu penting untuk mengisi ruang keselamatan selepas pengunduran Israel dan membantu mewujudkan keadaan bagi pentadbiran awam Palestin mengambil alih.

Bagi pemerintahan Encik Netanyahu, kehadiran pasukan antarabangsa boleh membawa implikasi bertentangan.

Semakin kukuh peranan pasukan tersebut, semakin sukar bagi Israel mengekalkan kebebasan operasi ketenteraannya.

Antara pilihan yang dilaporkan sedang dipertimbangkan ialah mewujudkan kawasan perintis tertentu di Gaza.

Di bawah pendekatan itu, pasukan antarabangsa akan memasuki kawasan tertentu secara berperingkat, melucutkan senjata dan membersihkan prasarana ketenteraan sebelum pentadbiran awam Palestin serta pasukan polis ditempatkan.

Pendekatan berperingkat sedemikian mungkin menawarkan jalan tengah, kerana Israel tidak perlu menyerahkan kawalan seluruh Gaza secara serentak.

Tetapi masalah asas tetap tidak berubah.

Walaupun dilaksanakan hanya di kawasan tertentu, model itu masih memerlukan kehadiran pasukan antarabangsa, pentadbiran Palestin dan polis Palestin – tiga unsur yang akhirnya mengurangkan kawalan langsung Israel.

Atas sebab itu, pertikaian antara Encik Trump dengan Encik Netanyahu lebih tepat dilihat sebagai perbezaan mengenai kaedah dan masa pelaksanaan berbanding perpecahan strategik sepenuhnya.

Washington mempunyai pengaruh besar terhadap Israel dan secara teorinya mampu mengenakan tekanan lebih kuat.

Tetapi setakat ini, pentadbiran Encik Trump kelihatan memilih untuk mengekalkan pelan itu daripada mencetuskan konfrontasi terbuka dengan Encik Netanyahu.

Bagi Encik Netanyahu pula, strategi melengah-lengahkan pelaksanaan menawarkan kelebihan politik.

Beliau dapat mengelakkan gambaran bahawa Israel secara terang-terangan menolak inisiatif seorang Presiden Amerika yang selama ini dianggap sekutu pentingnya.

Pada masa sama, beliau boleh memberitahu pengundi kanan bahawa Israel belum menyerahkan kawalan keselamatan Gaza atau bersetuju dengan pengunduran tanpa syarat.

Justeru, pilihan raya Israel kini menjadi faktor penting dalam menentukan masa depan Gaza.

Selagi Encik Netanyahu melihat pengunduran tentera, kemasukan pasukan antarabangsa atau pemindahan kuasa kepada pentadbiran Palestin sebagai risiko politik menjelang 27 Oktober, pelaksanaan penuh pelan Encik Trump berkemungkinan terus bergerak perlahan.

Ini menjelaskan mengapa pelan itu belum musnah, tetapi juga belum benar-benar bergerak ke hadapan.

Pada akhirnya, kejayaan rancangan Encik Trump mungkin bukan hanya bergantung pada kemampuan Washington mendapatkan persetujuan Hamas dan Israel.

Ia turut bergantung pada persoalan sama ada Encik Netanyahu percaya beliau secara politik mampu melaksanakan pelan tersebut – dan sama ada Encik Trump sanggup meningkatkan tekanan sekiranya kepentingan pilihan raya Israel terus menghambat usaha menentukan masa depan Gaza.

Encik Netanyahu berdepan dilema antara memenuhi tuntutan Washington dengan mengekalkan sokongan kelompok kanan menjelang pilihan raya, sedang pertikaian mengenai siapakah yang bakal menguasai Gaza selepas perang terus menghambat pelaksanaan pelan damai Amerika. – Agensi berita.