Mantan Perdana Menteri, Encik Lee Kuan Yew, hampir mengalami tekanan perasaan teruk, atau nervous breakdown, di belakang pentas selepas beliau menghentikan seketika rakaman sidang akhbar pada 9 Ogos 1965 untuk menenangkan diri.
Demikian pendedahan isteri mendiang Encik Lee, mendiang Cik Kwa Geok Choo, hasil wawancara sejarah secara lisan oleh Cik Kwa yang bakal diterbitkan kepada umum buat kali pertama dalam satu pameran tetap di tingkat 10, Bangunan Perpustakaan Negara, di Victoria Street.
Dalam sidang akhbar itu yang disiarkan melalui televisyen, Encik Lee dilihat berlinang air mata ketika menjawab soalan berkenaan perpisahan Singapura dari Malaysia sebelum beliau meminta dihentikan rakaman buat seketika.
Menurut anekdot lisan Cik Kwa, ia satu detik yang paling hampir dengan keadaan tekanan perasaan teruk yang pernah beliau saksikan berlaku ke atas Encik Lee.
Anekdot beliau merupakan salah satu daripada lebih tiga rakaman lisan yang didedahkan kepada umum buat kali pertama sebagai sebahagian daripada pameran Fail Albatross: Kemerdekaan Singapura yang Bukan Rahsia Lagi mulai 8 Disember.
Selain anekdot lisan, kertas Kabinet rahsia dari 1964 hingga 1965, nota bertulis dan artifak asal daripada mantan Timbalan Perdana Menteri, mendiang Dr Goh Keng Swee, serta petikan lisan daripada Encik Lee juga diketengahkan dalam pameran itu.
Ini termasuk surat antara mantan Timbalan Perdana Menteri, mendiang Dr Toh Chin Chye, dengan mantan Timbalan Perdana Menteri Malaysia, Allahyarham Tunku Abdul Razak Hussein, bertarikh 7 Ogos 1965.
Mereka merupakan beberapa orang pemimpin perintis dan antara tulang belakang dalam rundingan Singapura dengan Malaysia pada waktu itu.
Surat itu menyatakan Dr Toh, bersama beberapa anggota kepimpinan Singapura lain, lebih cenderung supaya Singapura kekal dalam Persekutuan Malaysia dan beliau berhasrat mengutarakan kedudukannya itu kepada anggota lain.
Namun, beliau akur perpisahan antara dua negara tidak dapat dielakkan demi mencapai “keamanan dan keselamatan”.
Dalam satu kenyataan bersama oleh Lembaga Perpustakaan Negara (NLB) dan Kementerian Penerangan dan Pembangunan Digital (MDDI) pada 28 November, pameran itu berdasarkan buku ‘Fail Albatross: Di sebalik Perpisahan’ (The Albatross File: Inside Separation), yang akan turut dilancarkan bersama pameran itu pada 7 Disember.
Pengarah Kreatif Eksekutif pameran tersebut, yang juga Ketua Pustakawan dan Ketua Pegawai Inovasi NLB, Encik Gene Tan, berkata kebanyakan rakaman lisan yang dalam pameran itu diterbitkan kepada umum buat kali pertama.
“Sebagai contoh sejarah lisan (yang dikongsi) Cik Kwa, lebih-lebih lagi mengenai tekanan perasaan teruk… belum pernah dilaporkan. Malah, ia maklumat yang tidak terkandung dalam buku Encik Lee.
“Itu merupakan satu maklumat kritikal kerana Cik Kwa memberitahu keadaan fikiran Encik Lee semasa sidang akhbar itu, sekali gus membantu orang ramai memahami sedikit sebanyak keperibadian Encik Lee dan perasaannya ketika itu,” ujarnya.
Encik Lee menerbitkan beberapa buku, antaranya The Singapore Story yang diterbitkan pada 1998 dan One Man’s View of the World yang diterbitkan pada 2013.
MDDI dan NLB berkata pameran itu merupakan penutup tirai sambutan kemerdekaan Singapura ke-60 atau SG60, dengan pengunjung dapat menyelami sejarah dan rakaman pengasas Singapura merentasi empat sudut yang interaktif.
Bahagian pertama BILIK menampilkan penceritaan dramatik mengenai peristiwa di sebalik menjelangnya perpisahan Singapura dari Malaysia dengan gabungan rakaman arkib dan wawancara sejarah secara lisan.
Di REKOD, pengunjung boleh mendengar suara pemimpin utama dan meneliti dokumen rasmi serta nota bertulis termasuk dokumen Fail Albatross yang baru diubah status.
Bahagian ATLAS, yang disifatkan sebagai tumpuan utama pameran itu, memaparkan dinding interaktif yang menjejak bulan, hari, dan saat penting menjelang perpisahan Singapura dari Malaysia dan mengikuti peristiwa tersebut menerusi Jam Ruang Masa.
Pengunjung juga dapat menikmati perkhidmatan sembang berlandas kecerdasan buatan (AI) di CHATBOOK yang membolehkan mereka berinteraksi mengenai kandungan buku Fail Albatross serta sejarah Singapura.
NLB dan MDDI menyatakan pameran itu disyorkan buat pengunjung berusia 10 tahun ke atas, dengan setiap lawatan dijangka mengambil masa sekitar satu jam.
Pameran itu dibuka setiap hari dari 10 pagi hingga 9 malam, kecuali cuti umum, dengan waktu operasi disesuaikan pada hari sebelum Cuti Krismas, Tahun Baru dan Tahun Baru Cina.
Maklumat lanjut mengenai tempahan tiket dan pameran boleh didapati di laman https://go.gov.sg/albatrosstickets.


Anda ada maklumat mengenai sesuatu berita menarik?
E-mel: bhnews@sph.com.sg