Perbahasan Parlimen peringatan bahawa perasaan, ikatan kaum tidak boleh tentukan dasar luar S’pura

Sebagai sebuah negara berbilang kaum dan agama, Singapura mempunyai hubungan – melalui susur galur, budaya, bahasa dan agama – dengan orang-orang dan tempat-tempat yang jauh melangkaui titik merah yang kecil ini.

Ini memperluas pemahaman kita tentang dunia dan membantu kita untuk menjalin hubungan dengan pihak lain di seberang pantai kita.

Tetapi hubungan ini juga boleh membawa ketegangan dari luar negara lebih dekat ke tanah air.

Konflik di tempat lain boleh menegangkan hubungan dalam kalangan rakyat Singapura dan mewujudkan jangkaan bahawa orang dari kaum atau agama tertentu harus memihak kepada pihak tertentu.

Ia juga menjana tekanan yang bersaing tentang cara Singapura harus bertindak balas terhadap perkembangan di luar negara.

Pertukaran pandangan pada 4 November antara Menteri Kanan, Encik K. Shanmugam dengan Anggota Parlimen (AP) Parti Pekerja (WP) Encik Fadli Fawzi telah mengetengahkan cabaran-cabaran ini.

Apa yang bermula sebagai pertikaian sama ada Singapura sepatutnya menimbulkan kebimbangan mengenai penempatan Israel dan keganasan peneroka semasa pertemuan antara Kementerian Dalam Negeri (MHA) dan delegasi Israel, berkembang kepada peranan bangsa dan agama dalam perbahasan dasar luar.

Encik Fadli menolak cadangan bahawa soalan-soalannya didorong oleh pertimbangan komunal, sambil menyatakan kebimbangannya adalah mengenai komitmen Singapura terhadap undang-undang antarabangsa.

Apa pun pandangan seseorang terhadap perbahasan itu, amaran yang lebih luas itu amat berfaedah. Singapura tidak akan mendapat sebarang faedah jika ia melihat hubungan antarabangsa melalui lensa komunal.

Apabila ketegangan di luar negara sampai ke tanah air, Sejarah Singapura menawarkan beberapa peringatan tentang bagaimana ketegangan politik dan komunal di tempat lain boleh menjejaskan hubungan di tanah air.

Pada 1964, ketika Singapura merupakan sebahagian daripada Malaysia, ketegangan politik dan kaum antara pemimpin di Singapura dan Kuala Lumpur telah menyumbang kepada keganasan komunal yang tercetus antara orang Melayu dengan Cina di sini.

Meskipun selepas Pemisahan, rusuhan kaum di Malaysia pada Mei 1969 membawa kesan buruk di sini.

Kumpulan Melayu dan Cina bertempur di Singapura, walaupun keganasan itu agak terkawal.

Malah, perkembangan di luar kejiranan terdekat kita turut menjejaskan kita.

Pembunuhan Perdana Menteri India Cik Indira Gandhi pada 1984 telah menegangkan hubungan antara penganut Hindu dengan Sikh di Singapura.

Orang Sikh diserang di sini, harta benda Sikh dirosakkan, dan beberapa penjaja India enggan melayani pelanggan Sikh.

Dalam episod-episod ini, ketegangan yang bermula daripada luar negara telah menjadikan sesetengah rakyat Singapura sasaran semata-mata kerana identiti etnik atau agama mereka.

Dalam keadaan lain, kemarahan terhadap pemerintah asing boleh dihalakan kepada seluruh rakyat.

Pada 2020, seorang guru agama tempatan mencadangkan dalam hantaran Facebook bahawa koronavirus adalah balasan Ilahi terhadap orang Cina atas penindasan terhadap etnik Uighur Islam.

Majlis Ugama Islam Singapura (MUIS) menolak kenyataan tersebut, dengan menyatakan bahawa ia tidak mewakili pandangan masyarakat Islam.

Titik-titik ketegangan yang berpotensi tidak hanya melibatkan masyarakat minoriti.

Pada 2019, semasa protes di Hong Kong, Encik Alex Yeung, seorang ahli perniagaan pelawat dari Hong Kong yang pro-Beijing, menganjurkan perhimpunan di Singapura dengan menyeru orang berketurunan Cina yang tinggal di sini agar membincangkan perkembangan di Hong Kong.

Walaupun hanya segelintir orang yang hadir, Encik Yeung diberi amaran keras dan dihantar pulang kerana menganjurkan perhimpunan tanpa permit.

Episod itu menggambarkan bagaimana identiti etnik yang dikongsi bersama boleh digunakan untuk menarik orang ramai ke dalam pertikaian politik di tempat lain.

Satu jenis ketegangan yang berbeza timbul apabila pendirian dasar luar Singapura tidak selaras dengan sentimen komuniti tertentu. Semasa Perang Iraq 2003, sokongan Singapura terhadap tindakan Amerika Syarikat bertentangan dengan perasaan ramai penduduk Islam Singapura.

Timbalan Perdana Menteri ketika itu, Encik Lee Hsien Loong, mengakui perbezaan ini, dengan mengiktiraf keprihatinan kemanusiaan masyarakat tersebut terhadap rakyat Iraq walaupun Singapura menimbang kepentingan strategiknya dalam bekerjasama dengan Amerika.

Peranan pemimpin politik yang mempunyai pandangan teguh mengenai perkembangan di luar negara tidak seharusnya disamakan dengan politik komunal.

Rakyat Singapura harus dapat menyuarakan kebimbangan mengenai pelanggaran undang-undang antarabangsa dan membela mereka yang menderita di luar negara.

Meskipun rayuan ini berdasarkan latar belakang agama atau budaya seseorang, ia tidak semestinya menjadikannya bersifat komunal.

Masalah timbul apabila hujah politik mula mengandaikan bahawa orang daripada kaum atau agama tertentu harus menyokong sesuatu perjuangan, atau pemimpin politik harus dinilai terutamanya berdasarkan sejauh mana mereka mempertahankan kepentingan komuniti itu.

Penyelidikan mengenai apa yang dipanggil oleh saintis politik sebagai “pembidaan etnik” menunjukkan bagaimana pelaku politik mungkin bersaing untuk menampilkan diri mereka sebagai pembela paling kuat bagi kepentingan komuniti.

Sifat sederhana kemudiannya digambarkan sebagai kelemahan atau pengkhianatan.

Media sosial boleh meningkatkan tekanan ini dengan memberi ganjaran kepada mesej yang penuh emosi berbanding hujah yang lebih diukur.

Melangkah ke jalan ini menimbulkan dua risiko penting bagi Singapura.

Ia akan menghadapi kesukaran untuk membuat keputusan dasar luar yang bebas jika ini tertakluk kepada jangkaan komunal yang bersaing.

Lebih membimbangkan, perbezaan pendapat mengenai hal ehwal luar negara boleh menjadi pertimbangan terhadap kesetiaan and kedudukan sesama rakyat Singapura.

Pemimpin politik mempunyai tanggungjawab untuk memastikan konflik asing tidak menjadi punca perpecahan di tanah air.

Ini memerlukan ketekalan dalam prinsip yang mereka seru, menolak godaan untuk merayu secara sempit kepada sentimen komunal, dan bersedia mencabar prasangka walaupun daripada penyokong mereka sendiri.

Tanggungjawab ini terpakai kepada ahli politik dari semua parti dan masyarakat.

Pemerintah juga mesti menjelaskan keputusan dasar luarnya, terutamanya apabila ia bertentangan dengan sentimen masyarakat tertentu.

Rakyat Singapura mengiktiraf bahawa sebuah negara kecil mesti mengimbangi prinsip, kepentingan keselamatan dan realiti diplomatik.

Tetapi, menyeru kepentingan nasional sahaja mungkin tidak mencukupi untuk menangani kebimbangan moral yang tulen.

Ikatan masyarakat sebagai pelindung perlindungan politik adalah penting, tetapi ia tidak mencukupi.

Sejarah Singapura menawarkan bukan sahaja contoh bagaimana ketegangan di luar negara menjejaskan hubungan di tanah air, tetapi juga peristiwa apabila pemimpin agama dan masyarakat mendekati antara satu sama lain untuk memelihara kepercayaan antara komuniti.

Pada 2006, apabila karikatur yang menggambarkan Nabi Muhammad mencetuskan kontroversi di seluruh dunia, Majlis Gereja-Gereja Singapura secara terbuka mengkritik karikatur tersebut dan mengakui rasa tersinggung yang dialami oleh orang Islam.

Lewat tahun itu, berikutan kenyataan kontroversial Paus Benedict XVI mengenai Islam, pemimpin Katolik di Singapura menghubungi pemimpin Islam untuk menegaskan semula hubungan mereka.

Pendekatan ini menunjukkan bagaimana masyarakat di Singapura boleh terus hidup sepakat antara satu sama lain walaupun orang ramai mempunyai perasaan yang berbeza tentang peristiwa di tempat lain.

Respons sedemikian terhasil daripada kepercayaan yang dibina melalui interaksi, dialog dan kerjasama selama bertahun-tahun.

Rangka kerja antara agama dan antara etnik di Singapura menjadi amat berharga semasa saat-saat ketegangan.

Tanggungjawab untuk mengekalkan hubungan ini bukan sahaja terletak pada pemimpin politik dan agama, tetapi juga pada rakyat biasa Singapura yang memberi ruang untuk pandangan berbeza dalam masyarakat mereka sendiri dan menunjukkan keprihatinan terhadap penderitaan orang lain, walaupun mereka tidak mempunyai hubungan peribadi dengan mereka.

Rakyat Singapura akan terus merasai secara mendalam tentang peristiwa di luar negara dan sesetengah konflik akan lebih bergema dengan komuniti tertentu.

Yang penting ialah kita boleh mengambil berat secara mendalam tentang isu di luar negara tanpa melupakan tanggungjawab kita antara satu sama lain di tanah air.

Multikulturalisme kita tidak pernah menuntut kita mempunyai pendirian yang seiras, tetapi kita harus mampu mengekalkan semangat kekitaan yang dikongsi bersama di sebalik perbezaan ini.

Penulis ialah ketua Makmal Sosial dan Zamil Penyelidik Utama di Institut Kajian Dasar (IPS), Universiti Nasional Singapura (NUS).